تغذیه تکمیلی در شیرخواران

از سن 6 ماهگی به بعد، شیرخوار علاوه بر شیر مادر به غذاهای سالم ، مناسب ، کم حجم و پر انرژی نیاز دارد.

شروع تغذیه کودک با غذاهای جامد یکی از مهمترین نگرانی های مادران شیرده است تا زمانی که کودک تنها شیر مادر می خورد اطمینان کامل وجود دارد که کلیه نیازهایش تامین می شود ولی زمانی که باید مادر غذا دادن به کودک را شروع کند همیشه نگران است که چه چیزی به کودک بدهد تا همچنان خوب رشد کند.تغذیه انحصاری با شیر مادر در 6 ماه اول زندگی برای رشد و تکامل کودک از اهمیت ویژه های برخوردار است. اما از سن 6 ماهگی به بعد، شیر خوار علاوه بر شیرمادر به غذاهای سالم، مناسب، کم حجم و پر انرژی نیازدارد. این غذاها در شروع غلظتی کمی بیشتر از شیر مادر دارند و به تدریج به مقدار، غلظت و تنوع آنها افزوده می شود. البته در این مدت هم هنوز غذاهای اصلی شیرخوار، شیرمادر است اما فقط به طور انحصاری شیر مادر غذای وی نمی باشد بلکه باید با استفاده از یک روش صحیح غذاهای کمکی را شروع کرد.

زمان شروع غذای جامد

بهترین زمان شروع تغذیه تکمیلی نوزاد، زمانی است که کودک به خوردن غذای سر سفره علاقه نشان می دهد و به بهترین زمان از 4 تا 6 ماهگی است . کودک دهان را به حالت جویدن تکان می دهد و حرکت زبانش تغییر می کند و در سن 6 ماهگی دست دراز کرده و تمایل دارد که غذای والدین را بگیرد.

دلیل شروع غذای کمکی این است که از سن 6 تا 9 ماهگی کودک به منابع آهن احتیاج دارد و از سن 8 تا 9 ماهگی شیر مادر دیگر انرژی مورد نیاز کودک را تامین نمی کند. اگر در فاصله 9 تا 12 ماهگی غذای جامد را شروع نکنید، در آینده کودک دچار مشکلات زیادی در زمینه قبول غذاهای جامد خواهد شد و اگر کمتر از 3 ماهگی به کودک غذای جامد بدهیم خصوصا اگر سابقه آلرژی در خانواده باشد، احتمال ایجاد آلرژی غذایی در کودک بسیار زیاد می شود.

اصول تغذیه تکمیلی

- غذای کمکی را در پایان 4 تا 6 ماهگی (بسته به وضعیت رشد کودک) همراه با ادامه تغذیه با شیر مادر شروع کنید.

- بعد از تغذیه شیرخوار با شیر مادر، غذای کمکی به او داده شود و هرگز قبل و یا در فواصل تغذیه با شیر مادر از غذای کمکی استفاده نشود.

- غذاها در شروع باید نسبتا رقیق و غلظت آنها کمی بیشتر از شیر مادر باشد و به تدریج بر غلظت آن افزوده گردد. این کار به یاد گرفتن عمل جویدن کمک می کند.

- از یک نوع ماده غذایی ساده شروع شود و کم کم به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.

- از مقدار کم ( یک قاشق مربا خوری) شروع شود و به تدریج به مقدار آن بیافزایید.

- بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود 5 تا 7 روز فاصله بگذارید تا شیرخوار به غذای اول عادت کند. بعد غذای جدیدی به اول داده شود. این کار باعث می شود که اگر ناسازگاری به یک ماده غذایی وجود داشته باشد ، شناخته شود و دستگاه گوارش نیز فرصت می یابد که به مواد غذایی عادت کند.

-غذاها را با قاشق کوچکی که گودی کمی دارد و مایعات را با لیوان به شیرخوار بدهید. از بکار بردن بطری و پستانک خودداری کنید.

- باید توجه داشت که غذای کمکی نوزاد باید با حجم کم دارای بیشترین انرژی باشد. یعنی غذای کودک نباید رقیق باشد چون حجم معده کم است و باید در کمترین حجم بیشترین انرژی را داشته باشد.

- هنگام دادن غذاهای نیمه جامد و جامد ، شیر خورا را در وضعیت نشسته قرار دهید.. هیچگاه این نوع غذاها را در حالت خوابیده به وی ندهید.

- هیچ گاه کودک را با غذا تنها نگذاری چون امکان دارد موجب خفگی او شود.

- قبل از یکسالگی به غذای شیرخوار شکر ،نمک  یا هرگونه چاشنی اضافه نکنید زیرا حساسیت نوزاد به طعم ها با بزرگسالان متفاوت است.

- در صورت باقی ماندن غذا نگهداری آن در یخچال حداکثر تا 24 ساعت اشکال ندارد ولی برای نگهداری بیش از 24 ساعت ، غذا را در ظرف تمیز و کوچکی بریزید و در فریزر بگذارید.

- غذای شیر خوار را فقط به مقدار مصرف یک وعده گرم کنید و به او بدهید.

- از حدود شش ماهگی شیرخواران علاقه دارند همه چیز را با دست بگیرند و به دهان ببرند 6 ماهگی زمان مناسبی است که فنجان یا لیوان نشکن را به دست شیر خوار بدهید تا عمل آشامیدن را تقلید کند.

- همزمان با شروع مواد غذایی تکمیلی ( 4 تا 6 ماهگی ) قطره آهن را به مقدار 6 قطره در روز بین دو وعده شیر مادر به شیرخوار بدهید (برای جلوگیری از تغییر رنگ دندانها توصیه می شود قطره آهن را در عقب دهان شیرخوار بچکانید و یا بعد از مصرف مقداری آب به او بدهید)

نحوه شروع و ادامه غذای کمکی

غذای کمکی با فرنی آرد برنج شروع می شود ( حساسیت شیر خوار به برنج کمتر است تا گندم) سپس در هفته دوم می توان حریره بادام را به رژیم غذایی کودک افزود. در دو هفته آخر ماه هفتم می توان سوپ را به رژیم غذایی نوزاد افزود که این سوپ حاوی گوشت بدون چربی ( به ترتیب اولویت و ارجحیت شامل گوشت گوسفند ، مرغ و گوساله می باشد ) برنج و هویچ است. سپس هر 3 روز یکبار یک نوع سبزی به سوپ اضافه گردد مانند جعفری ، گشنیز، لوبیا سبز ، کدو سبز ، کرفس و ... ولی باید توجه داشت که سبزی در آخرین لحظات پخت سوپ اضافه شود و اسفناج هم تا یکسالگی به سوپ اضافه نگردد. در ماه هشتم زرده تخم مرغ به رژیم غذایی شیرخوار اضافه شود ( تا زیر یکسال از مصرف سفیده تخم مرغ جهت کودکان اجتناب شود). در این زمان کم کم می توان از سبزیهای نشاسته ای مثل سیب زمینی ، کدو حلوایی و نخود فرنگی نیز در سوپ استفاد کرد ( به فاصله هر 3 روز) در دو هفته دوم ماه هشتم ، ماست نیز داده می شود.

در ماه نهم از هفته اول می توان از حبوبات نیز در سوپ استفاده کرد. مصرف حبوبات از عدس و ماش که هضم ساده تری دارند، شروع می شود. در مورد لوبیا چیتی و لوبیا قرمز بهتر است از قبل آنها را خیس کرده ، پوستشان را جدا نموده بعد از پختن به سوپ اضافه نمود. اضافه کردن کره یا روغن مایع به سوپ برای شیرخوارانی که خوب وزن نمی گیرند توصیه می شود. در دو هفته آخر ماه نهم آب میوه را نیز می توان شروع کرد ( کیوی ، توت ها ، خربزه ، آلبالو و گیلاس به علت ایجاد حساسیت در شیرخوار تا یکسالگی توصیه نمی شود).

در دو هفته اول ماه دهم می توان از خود میوه استفاده نمود. (پوست و هسته جدا شده و با پشت قاشق نرم گردد ) و در دو هفته ماه دهم می توان از سبزی های سبز نیز در سوپ استفاده نمود. توجه نمایید که میوه ها و سبزی ها جزء غذاهایی هستند که در اواخر سال اول توصیه می شوند ( بعد از دیگر گروههای غذایی ) چرا که کالری آنها نسبت به دیگر گروههای غذایی کمتر است. در دو ماه دیگر نیز با توجه به اشتهای کودک از انواع سوپ، کته و پوره می توان استفاده نمود.

به طور کلی در کودکان زیر یکسال از دادن غذاهای زیر اجتناب گردد:

شیر گاو ، سفیده تخم مرغ ، انواع توت ها ، کیوی ، گیلاس ، آلبالو ، بادام زمینی ، پنیر ، شکلات ، میگو ، فلفل ، ادویه ، ترشی ، نمک ، نوشابه های رنگی گازدار، لپه و نخود ، عسل ، اسفناج ، کلم ، قهوه و چای ، آجیل ، سوسیس ، ذرت ، دانه انگور ، دانه کشمش.


ارسال نظر:


حق کپی رایت محفوظ است@داده افزار پارس جاوید